Haendel napisał całe mnóstwo oper, ale “Giulio Cesare” to
z pewnością jego największy hit. Widziałam go już w wielu wersjach, ale nadal
ciekawi mnie każda kolejna, bo to dzieło daje dużo możliwości zarówno śpiewakom
jak inscenizatorowi. Wprawdzie mam już swojego „Giulio” (Glyndenbourne 2005, o którym
już pisałam), lecz nie zawadzi sprawdzić , czy przypadkiem ktoś nie wystawił
tego równie dobrze. Sprawdziłam więc jak powiodło się Laurentovi Pelly niecałe
2 lata temu w Opera Garnier pokonując nieufność wobec Natalie Dessay w roli
Cleopatry. Produkcja, z pewnymi zastrzeżeniami okazała się całkiem przyjemna, diva
niestety się nie obroniła. Po odsłonięciu
kurtyny znajdujemy się w dziale starożytności jakiegoś, najprawdopodobniej
kairskiego sądząc po karnacji statystów
muzeum. Pracownicy techniczni uwijają się przygotowując ekspozycję i nie
zauważając wcale, że eksponaty mają do załatwienia mnóstwo ważnych spraw – żyją
własnym życiem. Konfrontacja Cezara z Ptolomeuszem odbywa się , gdy obaj
panowie zasiadają każdy w swojej gablocie. Głowa zabitego Pompejusza okazuje
się być głową odciętą od wspaniałego posągu, Cleopatra i Tolomeo szaleją
używając jako podłoża do owych igraszek olbrzymiego posągu faraona ( tu jedno z
zastrzeżeń – czy Dessay musiała koniecznie niedwuznacznie anglezować na nosie
faraona?). W drugim akcie znajdujemy się na moment w innej sali naszego muzeum
, co pozwala nam podziwiać rokokowe damy i odpowiednie obrazy. Wiem, że niektórzy się krzywili na tę
koncepcję, ale mnie ona nieco ubawiła. Gdyby tylko nie stawała się momentami
zbyt dosłowna i wulgarna… I gdyby miała dobrą Cleopatrę. Wydaje mi się, że
Natalie Dessay utraciła ostatnimi czasy zdrowy rozsądek i instynkt – porywa się
na partie, których zdecydowanie śpiewać nie powinna.Co z tego, że w ramach
zakreślonych przez reżysera tworzy znakomitą postać niedojrzałej,
rozkapryszonej dziewczynki o wspaniałym ciele kobiety (chapeau-bas,golizna,
którą epatuje jest fałszywa, ale świetna figura widoczna spod prześwitujących
szatek prawdziwa). Niestety wokalnie to także infantylne dziewczątko, jakim
Cleopatra w trzecim akcie być już zdecydowanie nie powinna, nie mówiąc o
wysilonych najwyższych dźwiękach momentami na granicy koguta. Właściwie nigdy nie słyszałam Cleopatry, która by
mnie zachwyciła. Jakieś podpowiedzi? Lawrence Zazzo też nie był na najwyższym
poziomie (ciągle mam w pamięci idealną pod każdym względem jako Cesare Sarah Connolly), ale zrobił swoje fachowo.
Isabel Leonard nieodparcie kojarzyła mi
się z młodą Audrey Hepburn, śpiewała bardzo dobrze, ale wolałabym Sesto o
trochę cieplejszym głosie. Czysto wokalnie najbardziej podobała mi się Varduhi
Abrahamyan , piękny, ciepły właśnie kontralt i doświadczona już w Haendlu
śpiewaczka umiejąca te doświadczenia wykorzystać. Pelly postanowił podkreślić ,
że żałoba Cornelii jest podejrzanie histeryczna, co Abrahamyan zrealizowała z
wyraźną satysfakcją.Do Cornelli i Sesto należy mój ulubiony fragment muzyczny i zalinkowałam go jako pierwszy. Nie pomnę już ile razy widziałam Christophe’a Dumaux w
roli Tolomea ( właściwie tylko raz widziałam go w innej -Giasone’a), doprowadził tę postać do
perfekcji, potrafi ją zagrać na każdy sposób. Tutaj był bliźniaczym odbiciem
swej siostry – rozkapryszonym
dzieciakiem, który w sprzyjających okolicznościach może się stać naprawdę
wredny. Wykazał się znakomitym wygimnastykowaniem i umiejętnościami wokalnymi
na swym zwykłym, wysokim poziomie. Role drugoplanowe nierewelacyjne, radzę
unikać zwłaszcza koszmarnego od strony dźwiękowej Dominique’a Visse. Emmanuelle
Haim poprowadziła swój zespół Le Concert d’Astree ze swą charakterystyczną energią i entuzjazmem, aczkolwiek wielka sala
Opera Garnier nie sprzyja małym, barokowym zespołom i dźwięk czasami troszkę
się rozłaził.
sobota, 19 stycznia 2013
poniedziałek, 14 stycznia 2013
"Rigoletto" na trybunach


W
okresie świąteczno-sylwestrowym nie miałam specjalnie czasu ani chęci na
internetową transmisję „Rigoletta” z
Bayerische Staatsoper. Teraz jednak zwyciężyła ciekawość czym też zastąpiono
niesławną „Planetę małp”. I przyszło mi
stwierdzić, że być może rację miał Piotr Beczała broniąc jej konstatacją, że
przynajmniej była zaskakująca i pewien sposób konsekwentna. Bo nowa wersja
„Rigoletta” z Monachium jest …żadna. Scenografii brak, kostiumy nijako
brzydkie, reżyseria albo nieobecna, albo – jeszcze gorzej – obecna w postaci
konceptów, które niczym się nie tłumaczą i stawiają w całkowitej, momentami
absurdalnej wręcz sprzeczności śpiewany tekst i widzialną akcję. Nie ma
potrzeby opisywać tego scena po cenie, ale nie odmówię sobie odwiecznego
pytania ( a nuż ktoś będzie w stanie mi to wyjaśnić) – „ale o co chodzi?”. Mogę
znieść Gildę , która „Caro nome” śpiewa przemieszczając się po trybunach ,
stanowiących jedyny element scenograficzny i przechodzi z ramion jednego doskonale anonimowo
wyglądającego chórzysty w drugie i następne, następne, następne. Ale w akcie trzecim absurd bierze scenę we
władanie , bo Rigoletto i Gilda nie muszą podpatrywać zdradzieckiego amanta i
rozpustnej karczmarki - biorą aktywny
udział w akcji niczym od nich nieoddzieleni. Po czym Sparafucicile podcina
gardło Gildzie (odzianej w białą suknię) a
Maddalena zbiera do blaszanego wiadra jej krew i …na śnieżnej bieli
ukazuje się wielka, imponująco skomponowana plama. Czarna. Na koniec zaś niedobite dziewczę leży sobie na
wózku inwalidzkim z gigantycznymi kołami (to z kolei samotny rekwizyt pojawiający
się dość regularnie, zapewne ma głęboką
symbolikę – ale o co…) i tatuś musiałby być całkowicie niesprawny wzrokowo,
żeby nie dostrzec czyje to prawie zwłoki. Najgorsze nie wydaja mi się jednak
nieudane i nielogiczne pomysły , najgorszy jest fakt, że sceny wieje nudą!
Oczywiście , to pewnie sto któryś tam „Rigoletto” w moim życiu, nie zastanawiam
się , co będzie dalej i dużo trudniej niż kiedyś mnie wzruszyć czy zachwycić. Ale
– można. Doświadczyłam tych uczuć Nawet
w TWON, oglądając do bólu staromodną
inscenizację sprzed kilku lat. Ale tam Księciem Mantui był Beczała, który
pozostawił mnie w chłodnym podziwie dla klasy głosu i wokalnej sztuki oraz w
stanie akceptacji dla przyzwoitego aktorstwa. A nieco później w tej samej
produkcji Andrzej Dobber, posiadacz pełnego, prawdziwie verdiowskiego
barytonu nie barwą głosu a interpretacją
wywołał chlipanie połowy widowni przy „Cortigiani” (w tym moje , i wcale się
nie wstydzę).W Monachium zaś… Joseph Calleja, śpiewający znakomicie nie
stworzył postaci uwodzicielskiego Księcia. Nie bardzo już może to zrobić
przechodząc niestety ewolucję wręcz przeciwną do tej, którą obserwujemy u
Beczały, który wyprzystojniał ( nie jestem specjalną zwolenniczką image’u a la Tauber , mam nadzieję , że
mu przejdzie po promocji płyty i zostanie samo dobre – przede wszystkim nowa
sylwetka) i zyskał na aktorskich umiejętnościach. Calleja odwrotnie – tyje z
miesiąca na miesiąc ( obraz jego brzuszyska i
… biustu obciśniętego podkoszulkiem na długo pozostanie w mej
niewdzięcznej pamięci) i traci na
wiarygodności amanckiej. Starał się, ale nie jest niestety jak niektórzy
twierdzą drugim Pavarottim i sam głos wszystkiego nie załatwia. Zwłaszcza, że
reżyser Arpad Schilling nie pomógł ani jemu, ani innym śpiewakom. Franco Vassallo od strony
czysto wokalnej nie zawiódł – to, podobnie jak u Callei piękna barwa i technika
bez zarzutu. Ale jego również nie można zostawiać bez interpretacyjnego
wsparcia - po „Cortigiani” pozostałam całkowicie obojętna. Problem
ten w najmniejszym stopniu dotyczy Patricii Petibon. Ona przedstawiła jakąś
propozycję - to nie jest mimozowata
Gilda, to dziewczyna rozdarta między miłością do ojca a sprzeciwem wobec jego
tyranii. Petibon nieco też ostatnio dojrzała wokalnie – nadal brzmi czasem
ostro nie do zniesienia, ale też potrafi już zaokrąglić głos na długie frazy.
Oczywiście , daleko jej do mojej ulubionej Gildy ( tylko z nagrania płytowego)
– Ileany Cotrubas, ale to przynajmniej konkretna, konsekwentnie zbudowana postać.
Nadia Krasteva i Dmitrij Ivashenko dostali do zaśpiewania
zdublowane postacie ( ale o co…)
Giovanny/Maddaleny oraz Monterrone’a/Sparafucille’a co wykonali
efektywnie. I tak dotarliśmy do Marco Armiliato, który moim zdaniem poniósł
całkowitą klęskę jako dyrygent. Pod jego ręką uwertura zabrzmiała jak Bruckner,
pierwsza scena, i tak szybka poprowadzona została w tempie szalonym ,To samo
zaszkodziło „Cortigiani”. Długie fragmenty brzmiały nie tylko za głośno – wręcz
hałaśliwie. Szkoda, bo orkiestra monachijska jest naprawdę niezła, ale
potrzebuje dobrego szefa. Nie tym razem, niestety.
wtorek, 8 stycznia 2013
Semiramida jedynie słuszna
Zaczynam mieć wrażenie, że w Europie lat 80/90 tych istniała tylko jedna, bezwzględnie obowiązująca wersja „Semiramidy”. Kilkakrotnie już znęcona nazwiskami wykonawczyń zabierałam się do oglądania spektakli z różnych miejsc i czasów (Aix-en-Provence 1980, Turyn 1982,
Ma
ona oczywiście niewielkie modyfikacje, ale są to naprawdę drobne szczegóły typu
ciemniejsze lub jaśniejsze światło, barania głowa nad ołtarzem bądź jej brak,
bardziej lub mniej rozcapierzona peruka. W pewnym sensie jest to nawet
interesujące, bo ile razy ma się szansę obserwować jak tę samą formę różni
artyści wypełniają całkiem odmienną treścią? Ale jest też niezmiernie męczące,
bo Pizzi stworzył spektakl pełen „pomysłów” (cudzysłów zdecydowanie konieczny),
które nie przydają sensu opowiadanej historii czasem wręcz ją ośmieszając zaś
kostiumy straszliwie utrudniają życie śpiewakom krępując im ruchy a tym samym
ujemnie wpływając na możliwości interpretacyjne. Zacznijmy od chóru : pojawia
się on na proscenium w czasie uwertury odziany w szare stroje z czasów mniej
więcej powstania „Semiramidy” i zasiada po bokach według starej zasady panie na
prawo, panowie na lewo. Co samo w sobie nie ma większego znaczenia, nie w
takich miejscach widywało się już chór. Ale to tylko jedna jego część,
pozostali chórzyści pojawią się na scenie w strojach zgodnych z formułą
przedstawienia. I teraz muszę , po prostu muszę poświęcić sporo uwagi tym
kostiumom. Największe kuriozum stanowi to, co sadystycznie usposobiony Pizzi
(zajął się też scenografią) nakazał nosić mężczyznom. Panowie dźwigają na sobie
kanciaste konstrukcje ozdobione różnymi emblematami (jak głowa meduzy), w
których wyglądają jakby głowa wystawała z
kartonowego pudła . A owe głowy również ustrojono w niepoddające się
opisowi, dziwaczne nakrycia. Na pierwszy rzut oka panie mają lepiej, ale to
złudzenie. Dla Semiramidy zaprojektowano
zdumiewająco udrapowane , barokowo bogate suknie, które śpiewaczkom
wyraźnie sprawiają kłopot. Zaś te chórzystki, które nie miały szczęścia
wylądować na proscenium muszą się uporać z kartonowymi krynolinami bocznymi
(pamiętacie , jak ten hiszpański
wynalazek cudownie wykpił Louis de Funes w „Manii wielkości?) W akcie pierwszym
wszyscy bohaterowie noszą biel , czasem złamaną kością słoniową i poruszają się
na tle białych dekoracji. Oraz wszyscy, co do jednego są blondynami.Tylko Arsace, też blond wyjątkowo łagodnie potraktowany powiewa
purpurowym płaszczem – za to imponującej długości. Akt drugi i rewolucyjna zmiana:
czarne charaktery na czarno, Arsace i reszta jak poprzednio . Przy tych
absurdalnych kostiumach scenografia wydaje się wzorem ascezy: kilka podestów,
kilka ciągów schodów , ołtarz. Doskonale funkcjonuje „kurtyna” – brama
składająca się z kilku modułów, które rozsuwają się pokazując nam wybrane
fragmenty sceny i tworząc dla nich ramę.
Poświęciłam tak dużo miejsca „okolicznościom inscenizacyjnym”, bo one
zasadniczo wpływają na akcję, która właściwie jest symboliczna, można by to
spokojnie nazwać Koncertem w Bardzo Dziwnych Kostiumach. Nie wiem, czy Pizzi
usiłował się w ten sposób odciąć od typowo operowych absurdów w rodzaju „krągła dama w roli syna znacznie
młodszej pani”, jeśli tak – to się dziwię. Tego rodzaju zjawiska wpisane są w
istotę gatunku. Zaś fabuła „Semiramidy” jest , jak na dziewiętnastowieczne
operowe standardy dość banalna – tradycyjne zaginione dziecię nieznające
rodziców, występna królowa niewłaściwie lokująca swe uczucia, ziejący żądzą władzy
i młodego ciała czarny charakter – nic nowego i szczególnie szokującego… I
doprawdy konia z rzędem temu, kto domyśliłby się , że pierwowzór libretta
stanowił utwór Woltera.
A
teraz o wykonawcach. Trudno mi ocenić dyrygentów i orkiestry , bo kiepska
jakość zapisu dźwięku powodowała, że wszystkie miały dziwnie blaszane
brzmienie. Na szczęście solistów słychać było znacznie lepiej. I tu:
Aix,
1980. Zdecydowanie najlepsza Semiramida
– Montserrat Caballe. Przyznaję się do uwielbienia dla jej głosu, moje uszy ją
wybrały i koniec (dlatego też nie robię sobie przykrości i unikam jej późnych
dokonań). Dla mnie to najpiękniejszy głos żeński, jaki zarejestrowano na
płytach. Ale nie tylko w tym rzecz -
Caballe pochodzi jeszcze z pokolenia umiejącego śpiewać bel canto, co w
połączeniu z urodą instrumentu i tymi nieziemskimi piano i pianissimo
(wyobraźmy sobie jej duet z Kaufmannem – to by dopiero było piano!) dawało tak
znakomity efekt. Poza tym Caballe naprawdę potrafiła grać samym głosem, a kiedy
rola pozwalała jej pokonać warunki fizyczne także ciałem. Tu można było
zaobserwować interesujące zjawisko – kiedy diva miała za partnerkę beznadziejną
aktorkę Marilyn Horne sama także nieruchomiała i z rzadka wykonywała jakiś
gest. Zaś kiedy towarzyszył jej prawdziwy aktor, Samuel Ramey budziła się w
niej aktorzyca. Ramey to też Assur numer 1 – piękny, ruchliwy głos, wspaniała,
swobodna koloratura, interpretacja. Marilyn Horne śpiewała znakomicie pokonując
bez problemu trudności (niebagatelne) swojej partii. Ale chyba chciała być
większą gwiazdą niż Caballe (niewykonalne) a jej mezzosopran do uwodzicielskich
nigdy nie należał. Francisco Araiza miał kiepski dzień i jako Idreno
zadziwił mnie negatywnie , bo pamiętam go jako fachowego tenore leggiero.
Turyn,
1982. Kolejna pięknogłosa Semiramida, Katia Ricciarelli. Ale nagranie pochodzi
już z czasów fatalnego zauroczenia Karajanem i pewne problemy , głównie intonacyjne słychać wyraźnie. Ogólnie jednak
wrażenie zostawiła mi pozytywne , zwłaszcza , że starała się też pokonać wrodzoną
sceniczną rezerwę i grać na tyle, na ile Pizzi raczył pozwolić. Miała u swego
boku wspaniałego Arsace – Lucię Valentini-Terrani. To był wyjątkowo piękny,
bogaty, soczysty, dźwięczny głos, cóż za
dźwięki piersiowe, prawie jak u Podleś! I jaka nieskazitelna technika.!
Niestety, kariera i życie tej wspaniałej śpiewaczki zakończyły się
przedwcześnie - zmarła w 1998 na
białaczkę w wieku 52 lat. Paniom towarzyszył bardzo dobry Idreno – Dalmacio
Gonzales i kiepski w roli Assura Feruccio Furlanetto, który chyba był już w
trakcie przestawiania się na cięższe partie i koloraturę zaprezentował fatalną.
Wenecja, 1992. Semiramida – Mariella Devia , Assur - Carlo Colombara, Idreno – Luca Canonicci. Troje dobrych, efektywnych śpiewaków , którzy
takież stworzyli kreacje – zdecydowanie dobre , chociaż nie pamiętne. Ale była
z nimi Ewa Podleś – Arsace ponad wszystkich innych. Co ja tu opisywać będę,
sami wiecie – Podleś, rok 1992, Rossini. Ta energia, ta siła przekazu!
A
w MET w tym samym mniej więcej czasie (1990) pokazywała „Semiramidę” na bogato.
Ale to już zupełnie inny temat .
czwartek, 3 stycznia 2013
Wesele w Madrycie
Śliczne i zgodne z kanonem to „Wesele Figara” .
Nieprzeładowane, ale ładne wnętrza, kostiumy w żywych, właściwych miejscu akcji
kolorach - cóż to za ulga dla zmęczonych
współczesną brzydotą oczu… Podobał mi się też pomysł oddzielenia ( tylko w
krótkich fragmentach) sceny i proscenium przezroczystą, kolorową kurtyną.
Zwłaszcza w czwartym akcie dało to dobry efekt komiczny, kiedy zajęte pracą z tyłu sceny służące wypełzały
zza zasłony by wysłuchać co też ma do zaśpiewania Marcelina. Produkcja Emilio
Sagi mogła być naprawdę urocza, i taka też podobno była na premierze w 2009 ,
ale to wymagało przede wszystkim kwartetu dobrych śpiewaków-aktorów w
najważniejszych rolach. Ci w 2011 raczej zawiedli, z jednym, jakże miłym sercu
wyjątkiem. Aleksandra Kurzak okazała się fantastyczną Susanną: fertyczna,
seksowna i subtelna zarazem , przy tym przyjemna dla oka i, co najważniejsze
wokalnie nieskazitelna. Kurzak ma głos
ciemniejszy niż zazwyczaj Susanny miewają, ale to tylko dodatkowy atut , a jej
„Deh vieni, non tardar” zabrzmiało cudownie. Figaro, Pietro Spagnoli śpiewa przyzwoicie, wstydu nie ma (powodu do
pochwał też nie), ale nie dość , że jest dla swej narzeczonej grubo za leciwy,
to kompletnie brak mu temperamentu żywiołowego i sprytnego
eks-cyrulika. Podobny przypadek stanowi Natan Gunn jako Hrabia : głosowo jak
wyżej, postaci żadnej nie tworzy – nudny jest i wyblakły. Przecież Hrabia powinien nie tylko pokazać te
cechy charakteru, które go ośmieszają ale też męski urok, za którym tak tęskni
jego żona. A w 2009 Almavivą był Mariusz Kwiecień, którego z nostalgicznym
zachwytem wspominali hiszpańscy recenzenci. … I tak dotarliśmy do Hrabiny –
Annette Dasch, która znakomicie zagrała Hrabinę. Zagrała. Bo to, co wydobywało
się z jej gardła było jedną wielką katastrofą (oj, ktoś się ucieszy z tej
oceny). Intonacyjnie – błąd na błędzie, skrzypliwie-skrzekliwe brzmienie, brak
legata, brak wyrazu. Koszmar. Gdzie ta dziewczyna uczyła się Mozarta? Spuścimy zasłonę miłosierdzia i przyjrzyjmy
się rolom drugoplanowym, co w tym spektaklu jest wyjątkowo wdzięcznym zadaniem.
Chyba nigdy nie widziałam w „Weselu Figara” tak doskonałego zespołu śpiewaków w
tych partiach. Począwszy od Alessandry Marianelli – Cherubina, poprzez Carlosa
Chaussona – Don Bartolo, Raula Gimeneza – Don Basilio, Jeanette Fischer –
Marcellinę (wokalnie zaledwie OK., ale co za temperament komiczny!) a
skończywszy na świetnej Marii Savastano (na ścieżce kariery zgubiła gdzieś
drugie imię, kiedyś prezentowała się jako Maria Virginia) – Barbarinie wręcz luksusowej. Dodać należy, że tym razem miłosiernie nie wycięto pomijanych zazwyczaj arii. Kierownictwo muzyczne powierzono Victorowi
Pablo Perezowi nie był to wybór szczęśliwy. Nie nazwałabym jego dyrygowania
porażką całkowitą, ale poza czasem nadmiernie szybkimi tempami (co zrujnowalo
np. „Aprite..”) dało się zaobserwować (wiem, że się powtarzam, ale takie są
fakty) brak właściwego temperamentu, to w
żadnym razie nie był „szalony dzień”. Nie wystarczy trochę pogalopować, żeby
orkiestra zalśniła mozartowską energią
tak unikalnie połączoną z subtelnością.
niedziela, 30 grudnia 2012
Magia istnieje !
Na koniec roku konstatacja wielce radosna : operowa magia
jeszcze się zdarza, co raz rzadziej, ale jednak. Właśnie przeżyłam takie magiczne
49 minut oglądając „Słowika” Strawińskiego z festiwalu w Aix-en-Provence 2010 (przedstawienie przeniesione z
Toronto).Zdziwiona byłam tym bardziej, że współautorem tego czaru okazał się
Robert Lepage, który tak skutecznie zniszczył jakiekolwiek jego ślady w
ostatnim „Ringu” z Met. A tu … Orkiestrę
umieszczono na scenie, bo jej standardowe miejsce pracy , czyli kanał - wypełniony
tu wodą - stał się terenem akcji. Każda
postać była reprezentowana przez śpiewaka oraz animowaną przez niego lalkę
(wykonawcy zanurzeni byli do pasa, a czasami nawet po szyję). Brzmi dziwacznie?
To dowód na ułomność słowa bądź moją nieudolność w posługiwaniu się nim – to
było niezwykłe, piękne, magiczne właśnie. Muszę podkreślić, że każda ze stu
lalek (tak dużo, bo posługiwał się nimi także chór) stanowiła prawdziwe dzieło
sztuki, podobnie jak kostiumy i makijaże śpiewaków. Tyko tytułowy Słowik,
zgodnie z librettem , którego treść zna każdy kto jako dziecko czytał Andersena
odziany był skromnie i nie zanurzał się w wodzie. Największe wrażenie zrobił na
mnie dialog Cesarza ze Śmiercią, która , olbrzymia i groźna otoczyła go swoim
„ciałem” , tak, że stał się jej częścią, Od strony muzycznej - sam miód na uszy! Dyrygował Kazushi Ono,
ten sam, który w Paryżu tak cudownie oddał sprawiedliwość „Królowi Rogerowi”.
Lyońska orkiestra pod jego batutą mieniła się kolorami i odcieniami, słuchałam
urzeczona. Śpiewacy właściwie wszyscy byli na znakomitym poziomie. Olga
Peretyatko nie ma głosu zbyt okrągłego, ale karkołomną rolę Słowika wykonała
świetnie. Z pozostałych artystów, podobnie jak festiwalowa publiczność
wyróżniłabym tenora Edgarasa Montvidasa jako Rybaka – to specyficznie słowiańska barwa głosu,
tutaj idealna i bardzo wysokie umiejętności.Ogromnie żałuję , że nie mogłam być
tam i klaskać do upadłego razem z oczarowaną widownią Aix-en-Provence. Takich
doświadczeń, takich nagłych ( i spodziewanych też) zachwytów życzę Wam, drodzy czytający w
nadchodzącym, verdiowsko-wagnerowskim roku!
czwartek, 27 grudnia 2012
3 Normy. A właściwie jedna...
Zaczęłam od „Normy”
z 2009 roku i to była niestety
porażka potwierdzająca powszechny lament nad stanem współczesnej wokalistyki. Jaki
sens wystawiać dziś operę , w której wymagania partii tytułowej są wręcz
mordercze nie mając śpiewaczki zdolnej ja wykonać? Zwłaszcza, że samo dzieło
nie poddaje się łatwo przeróbkom i nawet rozszalały modny reżyser nie bardzo
może sobie pomajstrować przy libretcie. Daniela Dessi krzyczy ostrym , niemiłym
głosem , legato kiepskie, problemy z
intonacją. Koszmar. Jeszcze gorzej z Pollionem: Fabio Armiliato śpiewa żle,
wygląda groteskowo, gra…ah, spuśćmy zasłonę miłosierdzia. Nieco lepiej z
Adalgisą, przyzwoitą od strony interpretacyjnej i wokalnej , przy tym miłej do
oglądania – Kate Aldrich. Rafał Siwek
porządnie odrabia lekcję jako Oroveso, tyle, że mimo charakteryzacji
wygląda na kilka lat młodszego od swej „córki”.
Rok 1974, Orange. Rzymski amfiteatr jest w wypadku
„Normy” idealnym miejscem akcji, czyni zbędnymi wszelkie dekoracje. Wystarczy
tylko odpowiednio ubrać odpowiednich (bagatela…) śpiewaków.W kwestii stroju
pretensje do projektanta mogłaby zgłosic
Josephine Veasey, zmuszona nosić brzydką blond perukę i ohydne białe
giezło żywcem przypominające barchanową koszulę nocną z MHD. Wszyscy wykonawcy
padli tu zaś ofiarą iście huraganowego wiatru, który akurat tego wieczoru
szalał nad Orange, szarpiąc kostiumami i narażając cenne gardła. Jon Vickers
troszkę dziwnie frazował, brał oddechy w nieortodoksyjnych momentach zaś jego
głos w 1974 (jak to się uprzejmie określa) nosił ślady dawnej urody. Poza tym Vickers
wyglądał już wtedy dość staro, co oczywiście postaci nie pomogło. Veasey
śpiewała dobrze. I tyle. Norma była rolą, którą Montserrat Caballe uczyniła
niemal swoja własnością, i dokładnie widać/ słychać dlaczego. Głos miała urody
nieziemskiej, co już by wystarczyło, ale ona poza tym jeszcze dokładnie
wiedziała, co to jest belcanto. Potrafiła sprostać wyśrubowanym wymaganiom
swojej roli, połączyć wymagana tu siłę z subtelnością, no i te jej legendarne
piana… W 1974 roku Caballe była zdecydowanie pulchna , ale nie osiągnęła
jeszcze rozmiarów wieloryba, co umożliwiało jej również czysto sceniczną
interpretację. 4 lata później w Madrycie mieliśmy już niestety Caballe
olbrzymią, co jednakże nic nie zmieniło w warstwie czysto wokalnej, nadal to
było niebo w uszach. Towarzyszył jej zdecydowanie najlepszy Pollione – Pedro
Lavirgen, obdarzony dużym, ładnym głosem o zabarwieniu barytonowym i
przyzwoicie wyglądający (wyjąwszy śmieszne baczki). Adalgisa – Fiorenza
Cossotto najlepsze lata miała już wtedy za sobą, ale ciągle posługiwała się
głosem z maestrią , która choć trochę łagodziła efekty starzenia. Tyle o
przeszłości. Ostatnio z lekkim przerażeniem dowiedziałam się, że Normę ma w
planach Anna Netrebko : życzę jej ( a tym samym sobie jako słuchaczce) jak
najlepiej , ale obawy mam poważne. Normy się nie da „dowyglądać”, to trzeba
zaśpiewać! I bella voce wraz z bella figura nie wystarczy, chociaż się
przydaje!. No, ale dajmy szansę . Oby się udało, przyzwoita Norma jest bardzo
potrzebna.
sobota, 22 grudnia 2012
"Lucia" szaleje 3 razy


Pouczające doświadczenie. Właściwie lekcja historii: 30 lat, a sposób traktowania inscenizacji operowej zmienił się może bardziej niż przez poprzednie 300.Bregencja, rok 1982. Bohaterowie, odziani w bogate, sztywnie kostiumy prawie nie mogą się poruszać, przyjmują pozy z katalogu (ręka na sercu, wykrok z pięścią uniesioną w górę itd.) emocje wyrażając głosem i twarzą. Co w wypadku Leo Nucciego daje efekt komiczny, bo przewraca on oczami i marszczy się straszliwie próbując sprawić wrażenie okropnej wredności. Ricciarelli i Carreras są żadni – ale przynajmniej nie śmieszą. Za to obyczaje sceniczne dziwne, dziś już szokujące: po swej popisowej arii protagoniści wychodzą przed kurtynę by przyjąć aplauz i przeżyć swój moment chwały. Dzieje się to bez przejmowania się momentem akcji – Lucia z uśmiechem odbiera należne hołdy tuż po swym osunięciu się w szaleństwo, kiedy to właśnie powinna umierać. Za to śpiewanie jest fantastyczne z jednym zastrzeżeniem : Ricciarelli miała już kłopoty z koloraturą, nie była w stanie zaśpiewać oryginalnej kadencji. Jej głos dźwięczał jednak prześlicznie , tak słodko, że można to wybaczyć. Leo Nucci brzmiał cudownie, jeszcze dziś, gdy ma 70-tkę daje się go słuchać, wtedy to była prawdziwa master-class. Carreras miał piękny głos, jeszcze niezniszczony przez niewłaściwy repertuar a partia Edgarda leżała mu znakomicie. Rok wcześniej, 1981, Madryt. Kostiumy i dekoracje z epoki, ale odrobinę lżejsze, umożliwiające śpiewakom ruch. Juan Pons, potężny facet nie próbował straszyć twarzą co postaci wyszło na dobre, śpiewał nieźle, ale bardzo drobna i gęsta wibracja w jego głosie bardzo mi przeszkadzała. Patricia Wise była Lucią przyzwoitą, choć nieporywającą. Gwiazdą wieczoru oczywiście został Domingo – jako kochanek szalenie namiętny (miłosna pasja obecna w głosie i w geście), jako mściciel również. Dziś jego aktorstwo wydaje się trochę oldskulowe, ale wtedy stanowiło prawdziwy atut. O jego śpiewaniu nie ma co się rozwodzić – mistrzostwo świata. W tym spektaklu bohaterowie nie wychodzili z roli by podziękować za brawka – z 1 wyjątkiem. Domingo po 15 minutach szaleństwa, jakie rozpętało się na widowni po „Tombe del..” uśmiechnął się bez przekonania, skłonił głowę i oddalił za kulisy by publika ochłonęła i umożliwiła mu kontynuowanie sceny i popełnienie samobójstwa. No i MET, 2011. Tu z kolei przykład jak osobowości wykonawców i ich warunki mogą wpłynąć na kształt spektaklu. Premiera tej inscenizacji miała miejsce jesienią 2008, powszechnie znana dzięki transmisji do kin stała się w lutym 2009. Wedy mieliśmy na scenie tercet Netrebko-Beczała-Kwiecień, teraz Dessay-Calleja-Tezier. Obecna odsłona została całkowicie wyczyszczona z aluzji do kazirodczego charakteru uczucia Lucii i Enrico ( zgodnie z tą interpretacją Lucia uciekała przed grzesznym związkiem z bratem w ramiona mężczyzny, który najpewniej mógł ją przed nim uchronić - jego wroga). Netrebko i Kwiecień śpiewali swój duet, który stanowił high point spektaklu w ciągłym, bliskim kontakcie fizycznym, w końcówce wręcz w ciasnym uścisku. Poza tym niewytłumaczalna, seksualna chemia łącząca tych dwoje robiła swoje, zwłaszcza, że nie było ani jej cienia między Netrebko a Beczałą. Teraz relacja między Dessay a Tezierem zgadza się z librettem. Enrico jest tym, którym być powinien według tekstu: bratem handlującym siostrą z przyczyn wyłącznie merkantylnych , zaś Lucia „sprzedaną narzeczoną” szczerze zakochaną w innym. Szalejąca Lucia nie próbuje pocałować Enrica w usta, zresztą miałaby trudne zadanie, bo drobniutka Dessay zwyczajnie nie sięgnęłaby o co najmniej głowę wyższego Teziera. Ten ostatni nie ma szczególnego daru aktorskiego (gdzie mu tam do Kwietnia) , ale robi swoje ładnym, bogatym w barwie głosem i stylowo. Calleja jest aktorem lepszym niż Beczała i bardziej od niego wiarygodnym amantem , ale Nasz Tenor śpiewał zdecydowanie piękniej. Dessay to interpretatorka znakomita, można wręcz powiedzieć , że wybitna. Wszelkie autorytety chwalą też jej belcantowy styl, ja niestety nie lubię jej szklanego głosu, brzmi dla mnie infantylnie, jak u małej dziewczynki. Choć klasę wykonawczą doceniam, nawet bardzo.
Subskrybuj:
Posty (Atom)






