Na moją setkę - przepiękna "Katia Kabanowa" w Madrycie

To już mój setny post i z tej okazji wracam do jednego z najwspanialszych spektakli operowych jakie widziałam. Niestety, nie z widowni (to byłoby zapewne przeżycie jeszcze większe), ale zawsze mogę wyciągnąć DVD, włożyć do odtwarzacza i przenieść się w zupełnie inny wymiar. Taki cud , jak to przedstawienie „Katii Kabanowej” w madryckim Teatro Real zdarza się niezmiernie rzadko. Żeby powstał muszą się spotkać i wzajemnie uzupełniać cztery zasadnicze elementy najwyższej próby : samo dzieło, wykonawstwo muzyczne, aktorskie i reżyseria . Z takim niezwykłym przypadkiem mamy tu do czynienia. Nie zamierzam tu zachwalać samej opery Janacka – kto lubi, ten wie – mogę tylko zachęcać tych, którzy polubić nie mieli okazji,  bo jest to rzecz zwłaszcza (ale nie tylko) w warstwie instrumentalnej wspaniała. Produkcja, o której piszę powstała w 2004 roku dla Vlaamse Opera i przeszła przez kilka europejskich scen by w końcu, w grudniu 2008 trafić do Teatro Real. Wyreżyserował ją Robert Carsen i to już wystarcza za rekomendację – Carsen to taki operowy Armani : powściągliwy, bardzo elegancki, klasyczny i wyrafinowany. Co absolutnie nie znaczy , że nudny. Poczucie humoru ma też w tym typie  - nieoczekiwane i niebezpośrednie. A należy dodać , że był w wyjątkowo dobrej formie inscenizując „Katię”. Nawet jemu tak idealne połączenie pierwiastka duchowego z czysto fizycznym, ziemskim, zmysłowym nieczęsto się zdarza, a trzeba do tego dodać zapierającą dech w piersiach plastyczną urodę spektaklu. Osiągnął ją prostymi, wręcz minimalistycznymi środkami. W jego wypadku scena zalana wodą nie stanowi efekciarskiego  dodatku przywołanego przez aktualną modę, jest wraz ze specyficznym , błękitnym światłem samą esencją. Woda pokrywająca całą widoczną przestrzeń i niewielkie drewniane palety za pomocą których kreowane są różne miejsca akcji stanowią całą scenografię. I to wystarczy. Kiedy kurtyna się podnosi widzimy Wołgę, na której kładą się niebieskie refleksy i dziewczęta w białych sukienkach , które będą Katią zwielokrotnioną i jednocześnie ucieleśnieniem stanu jej duszy. To one także zmieniają układ palet tworząc odrębne miejsca. W ten sposób na przykład dom Katii  i Tichona staje się wyspą i więzieniem jednocześnie. Akcję prowadzi Carsen prosto i klarownie trzeba przyznać, że w Madrycie znalazł godnych partnerów w osobach właściwie wszystkich aktorów – śpiewaków. Jest to zespół  z tylko jedną ( ale jaką!) gwiazdą, który jednak jest w stanie przekazać wszystko, czego autor dzieła i jego reżyser od niego wymagają . Ciężar główny zarówno Janacek jak i Carsen (żadnych przesunięć akcentów) złożyli na barki tytułowej bohaterki którą tu jest fantastyczna Karita Mattila.  Proszę na nią popatrzeć, jak ciałem i krystalicznie czystym głosem staje się Katią. Jak bardzo jest nią, jednocześnie niewinną i dręczoną zmysłowymi pragnieniami a potem poczuciem winy kobietą. Jak wstrząsająco wygląda moment śmierci Katii i brzmią jej ostanie słowa  o tym, że „ jest tak pięknie, a ja muszę umierać”. I to wszystko bez efektownych skoków do wody, rozbryzgów i plusków. Reszta zespołu także wykonuje swoje zadania z podziwu godną prostotą. Trudno mi ocenić muzyczną stronę roli Kabanichy (Dalia Schaechter) ,bo to partia złożona właściwie z samych ostrych, krzykliwych a wręcz szczekliwych dźwięków, scenicznie postać potraktowana została wprost, bez szukania dla niej usprawiedliwień. Podobał mi się Miroslav Dvorski jako Boris (ładny, świeży tenor),   dobrze dźwiękowo skontrastowany z Gordonem Gietzem (Kudriasz). Natascha Petrinsky (Warwara) zarysowała swoja bohaterkę nieco pogubioną kreską , jako nieskomplikowaną dziewczynę, niemal subretkę . Mieściło się to jednak w ogólnej koncepcji , a jej dźwięczny mezzosopran o specyficznej wibracji przypadł mi do gustu. Trzeba jeszcze wymienić doskonałych odtwórców ról Tichona – Guy De Mey i Dikoja – Oleg Bryjak. Orkiestrę Teatro Real poprowadził Jiri Belohlavek i nie wyobrażam sobie , żeby ktoś mógł zrobić to nie tyle lepiej , co choć w przybliżeniu tak wspaniale. Nigdy, ale to nigdy nie słyszałam tej orkiestry (ani przed ani potem) tak grającej. Wszystkie barwy, odcienie , pulsacje uczuć od których partytura Janacka jest aż gęsta były doskonale słyszalne. Jeśli nie znacie tego przedstawienia warto włożyć sporo wysiłku (w sieci nie jest chyba dostępne, było na YT, ale zostało zdjęte) żeby je zobaczyć. Nie tylko Verdim, Wagnerem i barokiem operomaniak żyje!

http://www.youtube.com/watch?v=BHQyKx1XkuI

https://www.youtube.com/watch?v=RaNbLzzJR-c

https://www.youtube.com/watch?v=yMC9GUeL5CU

Król Placido - Nabucco po raz drugi

Minęło zaledwie kilka tygodni a już wracam do „Nabucca”,  w dodatku tej samej produkcji , która mnie delikatnie mówiąc nie zachwyciła. Mój powrót nie jest spowodowany ani nagłym olśnieniem i rewizją poglądów ani też sceną, na której rzecz tę wystawiono  (poprzednio La Scala, teraz ROH). Natomiast  częściowa zmiana obsady wydała mi się niezmiernie znacząca. Zacznijmy od pomniejszych ról : Ismaele w ROH nie zyskał odtwórcy tak luksusowego jak w Mediolanie, ale Andrea Care może sobie poczytać ten występ za sukces. Jasny, miły w barwie tenor do tej partii zupełnie wystarczy, przy tym  Care doskonale sprawdził się jako postać – ma idealny typ urody. Jego Fenena – Marianna Pizzolato wręcz przeciwnie. Żałowałam już kiedyś, że brak obowiązującej obecnie z całą bezwzględnością okładkowej powierzchowności utrudni jej bardzo karierę i tak właśnie się dzieje. Szkoda, bo to świetny głos i znakomita śpiewaczka. A teraz – do właściwej przyczyny mojego ponownego zetknięcia z nieudaną produkcją Daniele Abbado. I od razu załatwmy oczywistą oczywistość : ten Nabucco nie nigdy nie był , nie jest i nie będzie barytonem. Kropka. Poza tym ma 72 lata i jego głos nie brzmi tak samo, jak 40, 30, 20 czy nawet 10  lat temu. Tyle, że daj Boże zdecydowanej większości młodych taką barwę, wciąż piękną , chociaż nieco przydymioną i tyle możliwości wyrazowych, ile ma ten starszy pan. Placido Domingo dzięki koncepcji artystycznej Abbado pojawia się na scenie wyglądając w zasadzie tak, jak w cywilu ( w zasadzie, bo pewnie nigdy nie założyłby takiego garnituru) – na nobliwego, acz zaawansowanego wiekiem dżentelmena. Ale wystarczy, żeby otworzył usta, a już mamy przed sobą nieszczęsnego, miotanego sprzecznymi uczuciami a nawet szalonego Nabucco. Domingo ciągle wkłada w śpiewanie całe serce, to nie tylko się słyszy , ale tez i czuje. Dzięki temu scena jego konfrontacji z Abigaile zyskała całkiem nową jakość – napięcie pomiędzy nim a Monastyrską (jeśli to możliwe jeszcze lepszą niż poprzednio) było fizycznie wyczuwalne.  Wiem, że niektórzy się ze mną nie zgodzą, ale dla mnie w erze nagrań Domingo dzieli tron tylko z Marią Callas. Z tym, że jej  przed czterdziestką została tylko interpretacja, bo głosu już nie było. I nic w tym moim odczuciu nie zmienia fakt, że w poszczególnych rolach można znaleźć lepszych od niego, że Jussi Bjoerling był być może jeszcze lepszym tenorem. Być może … Ale tylko Domingo, stary , niezbyt już seksowny i zdecydowanie nie baryton był w stanie mnie jako Nabucco  tak poruszyć!

https://www.youtube.com/watch?v=Q3S8-8zHpqw

https://www.youtube.com/watch?v=Qz7zjiEDdsI

Przecudne loki Kaufmanna albo zaczarowany ołówek

Bycie muzyczną profanką  czasem ma swoje dobre strony. Można się publicznie przyznać, że Wielkie Dzieło nas wcale nie zachwyciło , mało tego, znudziło potężnie. A gdyby ktoś się zgorszył  - przecież uprzedzałam. Tak właśnie mam z "Potępieniem Fausta" Berlioza. Nie jest to rzecz pasjonująca, delikatnie mówiąc. W belgijskim La Monnaie (2002) wystawiono ją w sposób maksymalnie oszczędny i symboliczny, co w braku akcji scenicznej do śledzenia skupiło moją uwagę na zawartości muzycznej, a ta mnie nie porwała. Właściwie mamy tu monotonnie powtarzające się segmenty  : aria, chór , czasem zdarza się duet, ale taki, w którym głosy solistów się nie łączą, są tylko naprzemienne repliki (prawdziwy duet jest jeden, oraz jeden tercet). Przyznam też, że nie bardzo rozumiem tę inscenizację. Scenografia tu nie istnieje , czasem jedynie podnosi się  i opada półprzezroczysta kurtyna, która odkrywa bądź osłania chór. Za to rekwizyty są wielkości nadnaturalnej , jako to przede wszystkim olbrzymi ... czerwony ołówek ( później ołówki się zmultiplikują).  Poza tym, że nim właśnie Faust podpisuje cyrograf aż strach się domyślać , co też może symbolizować. W każdym razie stanowi dla Fausta (potem także Małgorzaty) obiekt niezwykle poręczny , do którego można się przytulić, oprzeć na nim, a w krańcowej sytuacji wyładować swe emocje. Oprócz ołówka mamy także wielki kontrabas ( nieszczęsny Faust ciągnie go za sobą, aby w końcu spocząć na nim uśpiony przez Mefista) a także organy, których klawiszami są chórzyści. Jose Van Dam nie wypadł szczególnie demonicznie, zwłaszcza, że charakteryzacja usytuowała go bliżej batmanowego Jokera niż prawdziwej siły piekielnej. Jest to bas-baryton, od którego młodzież mogłaby się wiele o śpiewaniu nauczyć, ale jego głos nigdy barwą nie uwodził. Susan Graham wyglądała nieco zbyt dojrzale, jak na dziewicze i naiwne dziewczę (o 9 lat starsza od swego amanta, ale wobec jego szczenięcego image’u można było podejrzewać znacznie więcej), ale śpiewała bardzo pięknie, krystalicznie świeżym, dźwięcznym mezzosopranem. Jonas Kaufmann miał wtedy 32 lata (konia z rzędem temu, kto by się tego domyślił, na oko to jakieś 22 ) a jego sceniczna osobowość była jeszcze w trakcie wykluwania się. Fakt , że niespecjalnie miał co grać też nie pomógł i na ekranie mamy młodzieńca, który marzy trudno powiedzieć o czym (bo raczej nie o Małgorzacie). Do wykonawstwa czysto muzycznego też mam spore zastrzeżenia: albo partia mu nie leży, albo był w kiepskiej formie. Oczywiście, czego nie dośpiewał i nie dograł to dowyglądał ( o erotycznej funkcji loków Kaufmanna w inscenizacjach operowych pracę doktorską można by napisać) , co nawet miało swa funkcje dramaturgiczną – w tej operze to Małgorzata zachwyca się urodą Fausta, a nie odwrotnie. Zachwyca się też Mefisto, który w celu uśpienia Fausta….a jakże , łagodnie i dłuuuugo głaszcze go po włosach  ( i znów te kędziory!). Na koniec trzeba wspomnieć o chórze, który wykonał świetną robotę i zwłaszcza piekielny finał wypadł dzięki niemu świetnie. Antonio Pappano dyrygował z właściwą sobie czułością dla partytury i swoich wykonawców.

https://www.youtube.com/watch?v=Ud-8Nx4di_M

https://www.youtube.com/watch?v=X-kHG0tJmr4

Romantyk w rajtuzach - "Hans Heiling"

Po około dwóch latach od przesłuchania "Wampira" , pierwszej opery Marschnera jaką poznałam dokonałam kolejnego odkrycia na własnej półce z DVD i wyciągnęłam z niej "Hansa Heilinga" nagranego w Teatro Lirico di Cagliari w 2004. Nie doznałam żadnego objawienia, ale oglądało i słuchało się świetnie. Muzycznie to coś pomiędzy Weberem a wczesnym Wagnerem i chociaż nie dorównuje żadnemu z panów W ma swój styl i wdzięk. W czasach premiery całą, typowo romantyczną historię przyjmowano zapewne z wielką powagą, ale dziś niezmiernie trudno o tego typu poryrywy i Pier Luigi Pizzi troszkę się zabawił podkreślając i uwypuklając pewne motywy i doprowadzając je przy tym do absurdu. Stąd zapewne mroczne dekoracje uzupełnione o ostentacyjnie oleodrukowe, malowane tła, stąd też kostiumy podkreślające nie tyle osobowości bohaterów , ile typ postaci, którą reprezentują. Spójrzmy na prolog, dziejący się we wnętrzu ziemi, czyli zapewne blisko jej jądra - a tam, jak wiemy jest zdecydowanie gorąco. Cała dekoracja jest więc purpurowa, purpurowe szaty noszą też Królowa i Hans. Matka nosi długą, powłóczystą suknię i nabijany cekinami turban, syn zaś czerwoną koszulę i .... czerwone rajtuzy podkreślające niekoniecznie potrzebnie anatomię artysty (miejscowi geje musieli mieć dużo radości). Po uwerturze (następuje nietypowo po prologu) przenosimy się do ziemskiej siedziby Hansa zapełnionej dziwnymi przedmiotami i elementami dekoracyjnymi. W takim otoczeniu nieskomplikowana wieśniaczka Anna, obiekt płomiennej pasji Heilinga rzeczywiście mogłaby się czuć nieswojo i zatęsknić za nie tak namiętnym i gorzej ustawionym finansowo, ale zwyczajnym Konradem. Czemu daje wyraz w efektownej arii -  Pizzi ubrał tu śpiewaczkę w kostium uwypuklający jej biust w sposób nadto dosłowny (reszta widowni też ma na co popatrzeć). I tak dalej... Bohater romantyczny miota się targany namiętnością, rzuca lokami, wygłasza płomienne monologi , ale w końcu traci swą bogdankę (kobieta zmienną jest). Ta , jeszcze przed chwilą całkiem chętna odrzuca niepewne splendory i ze wstrętem odpycha nieziemskiego amanta, który odtąd przez wieki będzie cierpiał władając swym czarodziejskim królestwem. Pier Luigi Pizzi założył (nie mam pojęcia czy słusznie), że takiej fabuły współczesny widz nie zniósłby , gdyby ją potraktować stuprocentowo poważnie, Stąd też zapewne liczne "oczka" puszczane do publiczności - jak te nieszczęsne purpurowe rajtuzy właśnie. Od strony muzycznej spektakl udał się nadzwyczaj. Markus Werba swym aktorstwem i płomiennym barytonem stworzył niezmiernie ciekawą postać. Anna Caterina Antonacci nijak na niewinną dziewczynę wodzoną na pokuszenie przez nieczystą siłę nie wygląda, ale gra świetnie, i co to za głos... Tyle dramatycznej siły a przy tym liryczna miękkość, znakomite frazowanie, piękne legato. Hebert Lippert , tenor liryczny mnie nie nie zachwycił, ale też to nieco konwencjonalna, nudna rola. Zaśpiewał w tych ramach bardzo dobrze, nie napinając niezbyt silnego głosu. Czego nie da się powiedzieć o Gabriele Fontana, która jako Królowa darła się bez opamiętania. Należy jeszcze wspomnieć o kreującej drugoplanową rolę Gertrudy Cornelii Wulkopf - była znakomita. Bardzo podobał mi się maestro Renato Palumbo - orkiestra pod jego ręką przepięknie opowiadała nam tę historię. Na koniec warto dodać, że niezwykle ważną partię chóralną - Gnomów podległych Heilingowi -  wykonały dzieci ucharakteryzowane na karły. I o ile śpiewały ślicznie pieszcząc moje uszy, to zupełnie nie było w tym niezbędnej , groźnej siły, bo i być nie mogło. Może trzeba było jednak zatrudnić dorosłych? 

https://www.youtube.com/watch?v=fgoRdm0L-qk

Don Giovanni w krematorium

Czasami czuję się całkowicie bezsilna I po raz kolejny przychodzą mi do głowy te same, retoryczne pytania. Gdzie przebiega granica między interpretacją, do której reżyser ma prawo, a całkowitym zmasakrowaniem dzieła? Kiedy to się skończy? I dlaczego każdy bałwan , któremu zachciało się zostać operowym demiurgiem musi zmierzyć się z „Don Giovannim”? Obawiam się, że znam odpowiedzi. Tę falę złości wywołała we mnie produkcja nawet nieszczególnie brzydka ( widywałam gorsze) , ale kompletnie pozbawiona sensu i pełna tandetnych efektów. Wygląda to tak , jakby rozpaskudzonemu smarkaczowi dano do rączek najbardziej skomplikowaną zabawkę świata. I … wszyscy wiemy co dalej. Po zabawie dziecię pozostaje radosne nad resztkami zamordowanego cudu zaś widzowie zastanawiają się po co  jedliśmy tę żabę. Stephane Braunschweig , przyczyna mojej desperacji na scenie paryskiego Theatre de Champs Elysees wystawił coś, co zapewne uważa za głęboką i odkrywczą wersję opery oper. Na czym owa głębia polega? Otóż Braunschweig wykoncypował sobie, że cała akcja rozgrywa się w głowie udręczonego Leporella, który towarzyszy swemu padrone w jego pożegnaniu z ziemskimi rozkoszami. Skutkiem tego pomysłu na scenie mamy wózek-nosze, na którym spoczywa ciało Giovanniego a zaraz zanim czeluść krematoryjnego pieca, w którym już buzują płomienie. Uroczy ten obrazek ukazuje się naszym oczom przy pierwszych dźwiękach uwertury, bo reżyser ma nam tyle do powiedzenia, że koniecznie musi i ten czas zagospodarować. Dalej oczyma storturowanej duszy biednego Leporella obserwujemy pojawienie się zamaskowanych trupimi czaszkami pielęgniarek, poderwanie się zwłok Giovanniego i próbę sprostania agresywnym zalotom owych dam (trupie maski będą sie jeszcze pojawiać wielokrotnie na różnych twarzach). Po tym egzystencjalnym wstępie zabieramy się do akcji właściwej, przy czym sypialnię Donny Anny z krematorium dzieli tylko okno i ćwierć obrotu sceny. I ciąg dalszy w tym samym stylu. Na zakończenie powracamy tam, gdzie zaczęliśmy a Komandor wpycha Don Giovanniego do pieca. Ktoś jest zaskoczony? Nie wydaje mi się. Ale mamy jeszcze lieto fine: piątka protagonistów otacza leżącego na szpitalnym łóżku , umierającego Leporella… Bardzo nowatorskie, głębokie i odkrywcze, nieprawdaż ? Otóż nieprawdaż! Głupie i nudne, bo taka akcja powoduje, że postaci snują się po scenie letargicznie  (może w poszukiwaniu sensu?), co kompletnie zamordowało Robertowi Gleadow postać Leporella. Jest to najsmętniejszy  i najnudniejszy Leporello jakiego w życiu widziałam i, jako żywo nie ma tym winy śpiewaka. Pamiętam Gleadowa jeszcze jako Masetta z ROH, miał wtedy 23 lata i był naprawdę świetny. Tutaj też zaprezentował się od strony wokalnej dobrze , mnie trochę przeszkadza wibracja w jego głosie. Ale i tak żałuję , że to nie on był Don Giovannim, bo ta rola wymaga nie tylko głosu, ale też bardzo silnej osobowości. Markus Werba nie ma żadnej z tych cech wystarczającym stopniu. Zaprezentował wyblakłego, pozbawionego charyzmy DG, koszmarnie niechlujnie zaśpiewaną arię szampańską (jak zwykle za szybko dyrygowaną) i „Deh vieni…” bez krzty wdzięku i uwodzicielskiej miękkości. Przy tym recytatywy podawane są przez wszystkich bez wyjątku fatalnie, przez co żadna scena nie ma odpowiedniego rytmu i napięcia. Nie wiem, kto przekonał Miah Persson , że może być  Elvirą. Nie może, ma na to za mało mocy i wyrazu. Trzeba jednak przyznać, że liryczne fragmenty roli zabrzmiały w jej wykonaniu ładnie, tyle, że to nie wystarczy.Sophie Marin-Degor słyszałam po raz pierwszy i nie chciałabym tego doświadczenia powtarzać: zmęczony, zużyty głos i skłonność do ostrego brzmienia w górze skali (gwoli sprawiedliwości należy dodać , że to jest wyjątkowo trudna wokalnie partia).Jej Ottavio , Daniel Behle był poprawny. Najlepiej wypadła w tym spektaklu para najmłodsza: sympatyczny, efektywny Nahuel Di Pierro jako Masetto i zdecydowana gwiazda przedstawienia Serena Malfi jako Zerlina.  Młoda , śliczna-apetyczna i przede wszystkim dobrze śpiewająca okrągłym, ciepłym mezzosopranem dziewczyna ma przed sobą przyszłość.Miałabym lekkie zastrzeżenia wyrazowe ale myślę, że z doświadczeniem i to przyjdzie. Komandor został  odarty z wszelkich pozaziemskich atrybutów (może i dobrze), Ale Steven Humes sprawił się nieźle. Za to nie pierwszy już raz przyszło mi się zastanawiać nad nazwą Le Cercle de l’Harmonie. Czego jak czego, ale harmonii w tym zespole Jeremie Rohrer nie osiągnął, miałam wrażenie chaosu, braku panowania nad dynamiką i momentami niewłaściwych temp. Nie, to nie brzmiało okropnie. Ale też nie tak, jak powinno. Na koniec muszę dodać jedno - to nie była ani najbrzydsza, ani najgłupsza produkcja "Don Giovannego" jaką widziałam. Miała tego pecha, że przelała czarę goryczy.   

https://www.youtube.com/watch?v=cc7tKwsgB74

Ruggiero, efeb doskonały

Zakochane czarodziejki, masowo zaludniające barokowe libretta mogłyby być wyjątkowo wdzięcznym tematem dla reżysera. Mogłyby , ale prawie nie bywają, bo współczesne produkcje operowe na brak wdzięku cierpią chyba najbardziej. „Alcina” ze Staatsoper Stuttgart  (1999) jest pod tym względem niestety typowa. Jossi Wieler i Sergio Morabito nie tylko przenieśli akcję w czasy współczesne (a jakże) , ale też sporo pomajstrowali przy i tak skomplikowanych relacjach między postaciami, skutkiem czego nie znając utworu na pamięć niezmiernie trudno zorientować się o co właściwie chodzi.   W dodatku zamienili nieszczęsną „Alcinę” w ponury, freudowskimi kontekstami ociekający dramat. I nawet lieto fine (czarownica ukarana, niewolnicy jej mocy wyzwoleni, prawa para uratowana) ze świecą tu szukać.  Na scenie mamy wnętrze oklejone paskudna tapetą z ogromną, pustą ramą jako elementem dominującym.  W tej ramie będziemy oglądać przeróżne żywe obrazy – niektóre sensowne, większość niestety nie (szczytem głupoty wydał mi się obraz ślubny ). Całość okraszono oczywiście sporą ilością seksu potraktowanego wprost : nie pokazuje się na szczęście kopulacji, ale pary miętoszą się niemal bez przerwy, Oronte w czasie swej arii wykonuje striptease . Alcina zaś właściwie bez przerwy epatuje gołym biustem przysłoniętym przezroczystym materiałem, zaś raz nawet pełną, tylną golizną. Sztuka aluzji i niedopowiedzenia nie jest mocną stroną panów Wielera i Morabito, podobnie jak zdecydowanej większości ich kolegów po fachu.  Z moich narzekań nie należy wysnuwać wniosku, że mamy tu do czynienia z jakąś szczególnie obrzydliwą produkcją. Stanowi ona boleśnie typowy przykład tego, co mamy okazję widywać na współczesnych scenach operowych  - spektakli zrobionych ciężką ręką, pozbawionych sensu, za to efekciarskich ponad miarę. Strona muzyczna potrafi jednak sprawić , że mimo wszystko widz trwa w teatrze lub przed ekranem. Moje trwanie w tym wypadku jest zasługą może nienazbyt inspirująco, ale fachowo poprowadzonej przez Alana Hackera orkiestry i dwóch świetnych śpiewaczek. Nie chodzi niestety o Catherine Naglestad, którą lubię, ale uważam, że Haendel to nie jej terytorium. Kiepska koloratura, krzykliwe i z wysiłkiem osiągane górne dźwięki to zresztą nie tylko jej problem – to samo można powiedzieć o Catrione Smith – Morganie. Wracając zaś do Naglestad wyraz emocjonalny – bez  zarzutu – trochę jej Alcinę ratował.  Helene Schneiderman  jako Bradamante okazała się poprawna , ale nie dysponuje szczególnie uwodzicielską barwą głosu ani talentem aktorskim.  Panowie w tym spektaklu się nie popisali – właściwie obaj (Rolf Romei – Oronte i Michael Ebbecke – Melisso ) byli na granicy katastrofy – brzydkie , wymęczone głosy , brak giętkości koniecznej w baroku, brak porządnej góry skali. Za to Claudia Mahnke – Oberto (zaczynała wówczas swa karierę) dysponuje nie tylko pięknym, ciepłym głosem, ale też wie, jak się Haendla śpiewać powinno. Była też uroczo zagubionym chłopcem w wiecznym poszukiwaniu zaginionego ojca. Największą gwiazdą tej Alciny okazała się młoda wtedy brytyjska mezzosopranistka Alice Coote. I to pod każdym względem!  Głos wspaniałej urody, wyrównany we wszystkich rejestrach, ze znakomitymi ozdobnikami, klasa i elegancja. A jaka wspaniała kreacja aktorska! Coote jako Ruggiero była świetnym efebem, na początku namiętnym, potem lekko zdezorientowanym , troszkę perwersyjnym, miotanym masą sprzecznych uczuć. Brawo!

https://www.youtube.com/watch?v=F2Z9WWT05OI 

https://www.youtube.com/watch?v=f6-XAEWwVSI 

https://www.youtube.com/watch?v=F0ofc2ps3vs 

https://www.youtube.com/watch?v=ac1gA_a9mEQ 

The Magic Flute - flet prawdziwie czarodziejski

„The Magic Flute” zamiast „Die Zauberflöte’ jest jak najbardziej na miejscu, bo to specjalna wersja spektaklu Julie Taymor, którą Met przygotowała dla swych młodszych widzów. Są pewne skróty (całość trwa 110 min.) i śpiewa się oraz mówi po angielsku. Niestety, tylko w tej formie Met zdecydowała się transmitować tę produkcję w 2006 , a przecież grano wtedy i wersję zasadniczą ( były to czasy, w których Jonas Kaufmann śpiewał Tamina – niby niezbyt dawno, ale jednak zmieniło się wiele). Muszę przyznać, że oglądanie tego powoduje u mnie, polskiego widza pozielenienie z mało chwalebnego uczucia zazdrości. Bo , po pierwsze  widać jak Met wychowuje sobie przyszłych operomaniaków – daje im po prostu to, co ma najlepszego lekko tylko przystosowując do dziecięcych możliwości percepcyjnych. I znów: dawno, dawno temu w Warszawie również grano dziecięcą wersje „Fletu” a Papagenem był wówczas nikomu nieznany  … Mariusz Kwiecień…. Zaś po drugie Met podarowała mi najwspanialszy „Flet”, jaki widziałam, i nie wydaje mi się, żebym miała szansę na coś równie pięknego jeszcze w tym życiu (a zamierzam jeszcze jakieś 40 lat pożyć). Nie wiem nawet, jak to wszystko adekwatnie opisać, bo mamy tu czystą magię. Taymor , posługując się bajecznymi kostiumami, elementami teatru kabuki, indonezyjskiego teatru cieni, wielkimi marionetami i świetnymi projekcjami video stworzyła prawdziwy cud. Poszła przy tym śladami Mozarta i Schikanedera  mieszając ze sobą wątki podniosłe i ludyczne, dokładając symbolikę zaczerpniętą z przeróżnych systemów filozoficzno-religijnych. Czasami znajdujemy się w pogodnej bajce – sądząc po śmiechach na widowni maluchy bawiły się świetnie, czasem  atmosfera staje się podniosła. Czyli jest dokładnie tak jak tego chcieli autorzy, co współcześnie nie zdarza się często. Trudno wymieniać poszczególne sceny i rozwiązania, ale kilka musze wspomnieć koniecznie. Trzy damy występują z pomalowanymi na czarno, niewidocznymi twarzami –  ich twarze to umieszczone na głowach nieco figlarne, nieco groźne maski. Daje to wspaniały efekt, podobnie jak balet niedźwiedzi poddających się grze Tamina.  A już scena walki Papagena z … latającym jedzeniem  (szczególnie agresywny jest homar i … talerz spaghetti)  przyprawia o ból brzucha ze śmiechu nawet dorosłych widzów. I tak bez końca. Strona muzyczna była OK. Największą gwiazdą okazał się bardzo utalentowany aktorsko ( także sprawny fizycznie – cóż za skoczność)  i nieźle śpiewający a w dodatku niezmiernie sympatyczny Nathan Gunn jako Papageno. Obok niego znakomita pod każdym względem Erika Miklosa – prawdziwie demoniczna , skrzydlata Królowa Nocy. Rene Pape – Sarastro (wyglądał troche jak legendarny Żółty Cesarz)  jak zawsze w tej roli, którą śpiewał już tyle razy był fantastyczny: emanował autorytetem, no i ten wyjątkowy, aksamitny bas. Bardzo dobrzy okazali się Tamino i Pamina: Matthew Polenzani i Ying Huang. Tyle, że miłosnej pasji trudno u nich szukać, o co nie można winić kompletnie ukrytego za charakteryzacją i rytualnym gestem tenora. Z licznych w tej operze postaci drugoplanowych warto zauważyć Monostatosa w smakowitym wykonaniu Grega Fedderly oraz tercet dam: Wendy Bryn Harmer, Kate Lindsey oraz Tamarę Mumford. Orkiestrę poprowadził, jak zazwyczaj znakomicie James Levine.

http://www.youtube.com/watch?v=RGua-G4H8og 

http://www.youtube.com/watch?v=bsvJks--Gk0 

http://www.youtube.com/watch?v=AIfCXrmQ0xs 

http://www.youtube.com/watch?v=E8IbYFJAb8Y